#felsefe

herodotus tarafından aktarılan, mutluluğun ve ahlaki istikrarın zamana bağlılığını inceleyen felsefi anlatı. dünyanın en zengin kralı krezus, bilge solon'a "dünyanın en mutlu insanı kim?" diye sorduğunda solon, yaşayan hiçbir insanın hayatı son bulmadan tamamen "mutlu" sayılamayacağını söyler. stoac...

descartes'ın mutlak bilgiye ulaşmak için kullandığı radikal şüpheciliğin ilk aşaması. şu an deneyimlediğimiz gerçekliğin, rüyalarımızda gördüğümüz ve o esnada tamamen gerçek sandığımız illüzyonlardan ayırt edilmesini sağlayacak hiçbir kesin ampirik kanıtın bulunmadığı gerçeğidir. duyu organlarının y...

william james'in pragmatizm felsefesini açıklarken kullandığı, dilin ve kavramların işlevselliğini sorgulayan hikaye. bir ağaç gövdesinin arkasına saklanan maymun, kendisini vurmak isteyen avcı ağacın etrafında döndükçe tam tersi yönde döner. avcı ağacın etrafında tam bir tur attığında, teknik olara...

uzayın ve evrenin sonsuzluğunu kanıtlamak için antik çağda öne sürülmüş geometrik düşünce deneyi. evrenin bir sınırı olduğunu hayal edip o sınır çizgisine giderek ileriye bir mızrak fırlattığınızı düşünün. mızrak ya ilerlemeye devam eder (bu durumda sınır daha ileridedir) ya da bir şeye çarparak dur...

robert nozick tarafından hedonizmin (hazcılık) sınırlarını test etmek için kurgulanan deney. size hayat boyu sadece muazzam hazlar ve başarı hissi yaşatacak, dışarıdan tamamen yapay olan bir simülasyon makinesine ömür boyu bağlanmayı kabul edip etmeyeceğinizi sorar. insanların çoğunun reddetmesi, in...

metafizikte ontolojik kimlik ve süreklilik problemini ele alan antik paradoks. bir geminin yıpranan tüm tahtaları zamanla yenileriyle değiştirildiğinde, o gemi hala aynı gemi midir? eğer eski tahtalar bir kenarda biriktirilip onlardan ikinci bir gemi yapılırsa, asıl "theseus'un gemisi" hangisi olur ...

etik felsefesinde faydacılık (utilitarianizm) ile deontolojik ahlakı karşı karşıya getiren meşhur paradoks. freni patlayan bir vagonun yolunu değiştirerek beş kişiyi kurtarmak için bir kişiyi feda edip etmeyeceğinizi sorgular. eylemsiz kalarak beş kişinin ölümünü izlemek ile iradi olarak bir kişinin...

fizikalizme karşı öne sürülen ve niteliksel deneyimin (qualia) salt veriyle açıklanamayacağını savunan düşünce deneyidir. siyah beyaz bir odada renklerin tüm fiziksel/nörolojik bilgisine sahip olan bilim insanı mary, dışarı çıkıp ilk kez kırmızı bir elma gördüğünde yeni bir şey öğrenmiş olur. bu dur...

kuantum mekaniğindeki süperpozisyon durumunu makro dünyaya uyarlayarak absürtlüğü gösteren düşünce deneyi. kapalı bir kutuda, radyoaktif bir elementin bozunma ihtimaline bağlı olan zehir mekanizmasıyla baş başa kalan kedi, gözlem yapılana kadar kuantum düzeyinde hem canlı hem de ölüdür. gerçekliğin ...

şu an bu satırları okuyan, düşünen, dertleri olan ve etten kemikten yapıldığını sanan sizin; aslında gelişmiş bir medeniyetin bilgisayarında çalışan, sadece "insan gibi hissetmek" üzere kodlanmış bir yapay zeka algoritması olma ihtimalinizdir. beyninizdeki her düşünce, aldığınız her nefes ve kalbini...